Potrzeba otaczania się pięknymi przedmiotami towarzyszy człowiekowi od zawsze. Dowodem na to jest biżuteria czy ozdabiane wzorami naczynia odnajdywane przez archeologów w miejscach pierwszych osad ludzkich.

Zdjęcie: wikipedia.org, domena publiczna

Egipcjanie słynęli z mistrzostwa w wytwarzaniu ozdób ze złota i szlachetnych kamieni oraz mebli.

Zdjęcie: wikipedia.org, domena publiczna

Grecy specjalizowali się w ceramice o różnorodnych kształtach i przeznaczeniu. Przypomnijcie sobie lekcję z klasy 4 na temat waz greckich.

Zdjęcie: Waza w stylu czerwonofigurowym, Dobrowolski, W., Rutkowski, B., Sadurska, A., Sztetyłło, Z., Trzeciak, P., (1990). „Sztuka świata, tom 2”, Warszawa, Wydawnictwo Arkady, s. 111, CC BY 3.0

Rzymianie opanowali doskonale sztukę wytwarzania tarcz, broni, hełmów i zbroi (płatnerstwo).

Zdjęcie: współczesna inscenizacja ataku rzymskiego legionu, wikipedia.org, MatthiasKabel, CC BY-SA 3.0

Od średniowiecza twórcy przedmiotów użytkowych wytwarzanych ręcznie skupiali się w cechach rzemieślniczych– organizacjach łączących te same lub pokrewne zawody.

Zdjęcie: Rycina przedstawiająca cech ludwisarzy(wykonywał odlewy z brązu), wikipedia.org, domena publiczna

Od XIII wieku wiele przedmiotów zaczęło powstawać nie tylko w zakładach rzemieślniczych, ale także na większą skalę w manufakturach, na przykład wytwarzających ręcznie malowaną ceramikę.

Na zdjęciu plastyk pracujący w manufakturze ręcznie zdobi kaflę z pieca, nakomiady.pl

Koniec XIX wieku, to wielka rewolucja w dziedzinie wzornictwa artystycznego, które stało się wówczas samodzielną dziedziną plastyczną o najwyższych walorach artystycznych i dekoracyjnych. Było to zgodne z założeniami twórców secesji, która zapanowała we wszystkich sztukach użytkowych, jak na przykład jubilerstwie czy szkle artystycznym, meblarstwie, kowalstwie artystycznym.Więcej informacji na temat secesyjnych dzieł sztuki użytkowej znajdziecie w podręczniku “Do dzieła!” na str. 104-105

Zdjęcie: James Whistler, „Pawia sala”, 1876-77, Freer Gallery of Art,Washington, consumentcocktail.com, CC BY 3.0

W XX wieku masowa produkcja przedmiotów wyparła drogie rękodzielnicze wyroby. W fabrykach zaczęto zatrudniać projektantów, by pogodzili wymogi techniczne produkowanych tam przedmiotów z estetycznymi. Tak powstała dziedzina plastyki zwana wzornictwem przemysłowym.

Wzornictwo przemysłowe zajmuje się projektowaniem wzorów wyrobów przeznaczonych do masowej produkcji z uwzględnieniem rozwoju materialnej kultury społeczeństwa. Dba o podnoszenie estetyki wytwarzanych przemysłowo przedmiotów użytku codziennego: mebli, samochodów, telefonów, ubrań itd.

Na zdjęciu obok popularne wzory krzeseł z ubiegłych epok: krzesło typu 200-190 projektu Rajmunda Teofila Hałasa, Fameg typ A-5910 oraz Thonet numer 14 – jedno z najbardziej znanych krzeseł na świecie.

Zdjęcie: Paweł Machomet, gazeta.pl, tylko do użytku edukacyjnego

Równolegle z masową produkcją przedmiotów użytkowych w XX wieku rozwinęło się unikatowe wzornictwo powstające w pracowniach artystycznych. Obecnie, równorzędnie z tradycyjnym pojęciem wzornictwa funkcjonuje określenie dizajn (od ang. design). W pracowniach artystycznych tworzących design powstają unikatowe, piękne przedmioty według autorskich pomysłów, nieprzeznaczone do powielania i naśladowania. Można je kupić w wybranych sklepach.

Niektóre z nich stają się rozpoznawalnymi na całym świecie kultowymi przedmiotami-dziełami sztuki. Przykładem takiego projektu jest wyciskarka do cytryn, której autorem jest Philippe Starck.

Zdjęcie: Wyciskacz do cytryn, Juicy Salif, projektował Philippe Starck dla manufaktury Alessi, 1990, polerowana stal nierdzewna, 29 × 14 cm. Fot. Małgorzata SkibińskaPhilippe Starck, Contentplus.pl sp. z o.o., Wyciskacz do cytryn Juicy Salif, 1990, polerowana stal nierdzewna, 29 × 14 cm, tylko do użytku edukacyjnego

Na podsumowanie dzisiejszej lekcji proponuję Wam, abyście zapoznali się z polskimi przykładami sztuki użytkowej (stosowanej) i spróbowali rozwiązać kilka ćwiczeń interaktywnych.

Link do lekcji z ćwiczeniami interaktywnymi

Dzisiejszy temat lekcji znajduje się w podręczniku “Do dzieła!” na str. 94-98.

Dodatkowa literatura do lekcji

Wszystkich zainteresowanych tematem odsyłam do książki “D.E.S.I.G.N” z serii, którą już znacie 😉

Zdjęcie: wydawnictwodwiesiostry.pl
Zdjęcie: wydawnictwodwiesiostry.pl